Je bekijkt Wetten & Verdragen

Wanneer men dit commentaar leest van Carla van Wamelen, hoofdocente Familie- en Jeugdrecht aan de EUR, wordt er snel duidelijk dat er veel is veranderd sinds de jaren ’80 wat betreft ouderlijk gezag en wordt het duidelijk dat serieuze vraagtekens bij deze ontwikkeling moeten worden gezet.

Zie hier het commentaar van Clara van Wamelen: Eenhoofdig Gezag Na Scheiding

De denkwijze is 180 graden gedraaid, de ideologie naar de prullenbak verwezen en de maatstaven die tegenwoordig worden gebruikt zijn compleet anders als jaren geleden en ik ben ervan overtuigd dat vele problemen hiermee alleen groter zijn geworden, met name voor ouders die conflicten met elkaar hebben (wat natuurlijk een weerslag heeft op de betrokken kinderen). Recente onderzoeken bevestigen namelijk dat problemen voor de kinderen rondom scheidingen en de effecten hiervan alleen maar groter zijn geworden, ondanks dat je niet meer scheef word aangekeken als je ouders gescheiden zijn. Wanneer ouders namelijk niet meer door één deur kunnen en serieuze conflicten met elkaar hebben was dat voorheen een doorslaggevende reden om géén gezamenlijk gezag toe te staan.

Tegenwoordig stappen rechters hier heel erg makkelijk overheen en halen hun schouders op door te beweren dat mensen, oftewel ouders, zich maar “gewoon eroverheen moeten zetten” omwille van de kinderen. Deze instelling spreekt natuurlijk voor een ongelooflijke dosis naïviteit en weerspreekt niet de realiteit waarin deze ouders moeten leven. Sterker nog, je geeft ze middelen in handen om elkaar (of de één de ander) verder te tiranniseren.

Door mensen op deze wijze te dwingen en steeds weer met elkaar te confronteren (doordat je het eens moet worden over het één en ander omtrent de kinderen), vergroot je bestaande conflicten alleen maar.Voor ouders die goed met elkaar kunnen overleggen en overeenstemming kunnen vinden met elkaar, uit recente studies maar 40% (zie  Tamar Fischer’s dissertatie: “Parental divorce, conflict and resources” uit 2004), is gezamenlijk gezag geen probleem, maar voor die andere groep van 60% is het een hel en daarmee ook voor de kinderen. Het heeft een negatief effect op alle betrokkenen en de kinderen zullen dit ook voelen en meemaken en hieronder te lijden hebben.

Het is belangrijk het hoofd uit de wolken te halen en te erkennen dat de meerderheid van ex-partners niet meer goed met elkaar overweg kunnen. Dus in plaats van het makkelijker te maken en de situatie op te lossen, door een eind te maken aan het machtsspel, wordt er olie op het vuur gegooid en het mogelijk gemaakt dat de twee partijen elkaar (of de één de ander) tot waanzin drijven, doordat rechters (in het licht van voortgezet ouderschap) niet willen inzien dat het soms “gewoon niet gaat”. Er zou meer oog moeten zijn voor de unieke situatie en omstandigheden van de individuen en meer ruimte om een passende oplossing te bieden zodat er een resultaat wordt bereikt waar conflicten en touwtrekkerijen zo min mogelijk een plaats hebben.

Wanneer ouders ernstige conflicten hebben, het niet eens kunnen worden over belangrijke zaken die hun kinderen betreffen en er sprake is van continue strijd, zou er een keuze gemaakt moeten worden wie het gezag krijgt. Daarmee beëindig je (een groot deel) van de strijd en is het niet meer nodig om over elke oneenigheid naar de rechter te stappen. Uiteindelijk willen we toch RUST voor de kinderen, want gezamenlijk gezag ten koste van ALLES is waanzin. Voortgezet ouderschap is de norm? In realiteit gaat het sprookje ‘voortgezet ouderschap’ maar voor bar weinig van ons op. Den Haag, wordt wakker!

In 1979 is het VN-Vrouwenverdrag tot stand gekomen en sinds 1991 is Nederland aan deze bepalingen gebonden en is de Nederlandse overheid verplicht
om zowel directe als indirecte discriminatie uit te bannen. Maar anno 2010 worden in Nederland, het “vrije” Westen, vrouwen aan de ketting gelegd na de beëindiging van een huwelijk. De vrouw mag namelijk niet verhuizen met de kinderen, ookal heeft ze daar voldoende redenen voor, maar de vader mag dat natuurlijk wel. Hij mag zelfs naar Timboektoe verhuizen en nooit meer wat van zich laten horen, want de beredenering is dat je hem natuurlijk niet kunt VERPLICHTEN tot contact met de kinderen. Bovendien er is geen wettelijke basis om de man te verbieden zich elders te vestigen, de Staat is hiertoe niet bevoegd. Maar deze wettelijke basis is er opeens wél wanneer het de vrouw betreft?

Waarom is dit in de ogen van het huidige rechtsstelsel legitiem?

De zorgdragende ouder mag beperkt worden want de kinderen worden betroffen.

Wanneer uitsluitend de zorgdragende ouder beperkt wordt en niet dezelfde maatstaven gelden voor de uitwonende ouder, is er sprake van ongelijke behandeling en indirecte discrimatie. Ongelijke behandeling, want wanneer je restricties oplegt zouden deze voor beide ouders moeten gelden en niet slechts voor één partij. Anders wordt de zorgdragende ouder altijd achtergesteld en aangezien dit bijna altijd vrouwen zijn, is er al snel sprake van discriminatie.

Daar vrouwen nog steeds het meest voor de kinderen zorgen tijdens de relatie of huwelijk (uitzonderingen daargelaten), zijn vrouwen meestal de zorgdragende ouder (mannen in maar 9% van de gevallen) en worden zij op deze wijze ernstig benadeeld en dus gediscrimineerd. Al lijkt op het eerste gezicht dat er geen sprake is van ongelijke behandeling of discriminatie, in de praktijk werkt het discriminerend en zorgt het ervoor dat vrouwen ernstig worden beperkt wanneer zij een nieuwe stap willen maken in hun leven voor bijv. een nieuwe baan, een nieuw huwelijk of om terug te keren naar familie. De beperking die wordt opgelegd is uiterst ingrijpend in een leven, omdat de vrouw geremd wordt in haar ontwikkeling en haar kansen worden ontnomen. Kortom, dit is verkapte (of indirecte) discriminatie.

Bovendien worden hiermee onwenselijke situaties gecreërd, waarbij de ex-man teveel macht kan uitoefenen op de vrouw. Hij kan immers een nieuw huwelijk saboteren, een carriéremogelijkheid vernietigen of haar zelfontplooing tegen werken. Hiermee beperk je de zorgdragende ouder disproportioneel en maak je bovendien teveel inmenging door de man, in het leven van de vrouw, mogelijk. Bedenk wat een wraakzuchtige ex hiermee kan doen.

Omdat het kind recht heeft op beide ouders (Verdrag Rechten van het Kind, IVRK)?
Heeft het zeker. Wij willen allemaal een ideale wereld creëren voor onze kinderen. Maar in dit licht zou je de vader ook moeten verbieden zich elders te vestigen of te verhuizen én moeten verplichten tot contact (want het kind heeft hier immers récht op). Maar dat is natuurlijk in de praktijk niet haalbaar. Bovendien wordt hiermee en met elk ander onderdeel van het IVRK niet bedoeld of gezegd dat het kind recht heeft op evenveel tijd met beide ouders, of dat de ouders bij elkaar in de buurt moeten wonen. Integendeel, er is zelfs een stuk opgenomen dat betrekking heeft op ouders die in verschillende landen wonen (het mag schijnbaar dus wél!):

Artikel 10, lid 2
Een kind van wie de ouders in verschillende Staten verblijven, heeft het recht op regelmatige basis, behalve in uitzonderlijke omstandigheden, persoonlijke betrekkingen en rechtstreekse contacten met beide ouders te onderhouden.

Kortom, het zegt niets over de  frequentie of intensiteit van het contact of op welke wijze hier invulling aan wordt gegeven.

In iedere beslissing omtrent een kind, behoort het belang van het kind een primair belang te zijn (Verdrag Rechten van het Kind, IVRK).

Een primair belang, ja. Het énige belang waarmee rekening moet worden gehouden? Geenszins! Zie o.a. uitspraak Hoge Raad LJN BC5901:

Vooropgesteld dient te worden, dat uit de omstandigheid dat in art. 1:253a BW is bepaald dat de rechtbank zodanige beslissing neemt als haar in het belang van het kind wenselijk voorkomt, niet mag worden afgeleid, dat het belang van het kind bij geschillen over gezamenlijke gezagsuitoefening altijd zwaarder  weegt dan andere belangen. De rechter zal bij zijn beslissing over dergelijke geschillen alle omstandigheden van het geval in acht dienen te nemen, wat er in  voorkomend geval ook toe kan leiden dat andere belangen zwaarder wegen dan het belang van het kind, hoezeer ook dat belang een overweging van de eerste orde dient te zijn bij de te verrichten afweging van belangen.

In dit soort kwesties is het erg moeilijk te bepalen wat in het belang van het kind is. Er kan niet automatisch vanuit gegaan worden dat het in het belang van het kind is niet te verhuizen, want een moeder verhuist met de kinderen voornamelijk om de volgende redenen: werk, huwelijk of relatie, opleidingsmogelijkheden of familie of een combinatie van deze aspecten. Zij zal zich als geen ander bewust zijn van de gevolgen voor de kinderen. Het is dan ook de taak ver de rechter(s) om te toetsen of zij goed is voorbereid, of dit een weloverwogen beslissing is en aan alles is gedacht wat betreft de gevolgen.

Wanneer men werkelijk de vrouw en de man gelijk wilt behandelen in verhuiszaken, zou de rechter slechts naar 2 scenario’s moeten kijken en hierin een beslissing moeten maken. Namelijk:

1. Zijn de kinderen beter af wanneer zij bij de moeder blijven en mee verhuizen, of
2. naar de vader te gaan, zodat zij in de huidige omgeving blijven?

Hierin vindt men een oordeel dat eerlijk is voor beide partijen en ook het belang van het kind respecteert.

Want wat er momenteel nog gebeurt is dat de rechter in zijn achterhoofd houdt of de vrouw wel of niet zal verhuizen wanneer hij vervangende toestemming weigert (de rechter vraagt er daarom ook expliciet naar). Hij gaat dus uit van nog een derde scenario: de vrouw en de kinderen blijven hier en alles blijft bij het oude. Dit weegt de rechter natuurlijk mee in zijn beslissing en hiermee wordt de vrouw ongelijk behandeld ten opzichte van de man, want niemand komt ook maar op het idee te suggereren dat de man eventueel mee zou kunnen verhuizen. Daarom zit exact op dit punt de fout en moeten wij af van dat derde scenario.

De rechter zou alle aspecten mee moeten laten wegen en uitspraak doen over waar de kinderen wonen wanneer de moeder verhuist. In een uitspraak kan dan altijd opgenomen worden dat de kinderen bij de moeder blijven in het geval zij afziet van de verhuizing. Dit is waar we naartoe moeten, want we moeten moeders niet in de rechtzaal dwingen tot een keuze tussen hun toekomst en de kinderen. Dat is onetisch, onrechtvaardig en getuigt van bad taste.

Omdat de vader recht heeft op Family Life (ja, laten we EVRM Artikel 8 even erbij pakken)?
Alle betrokkenen (vader, moeder kind(eren)) hebben recht op Family Life. Heeft de één hier meer recht op dan de ander? Nee en daarom kun je het tegen elkaar wegstrepen. Bovendien mag een toegepast recht, nooit het recht ontnemen van een ander, noch mag het ten koste gaan van een ander. Dat de moeder haar recht om haar eigen woonplaats te kiezen (en haar leven invulling te geven) moet inruilen voor de vader zijn recht op Family Life is niet conform het verdrag, want:

Artikel 17 – Verbod van misbruik van recht
Geen der bepalingen van dit Verdrag mag worden uitgelegd als zou zij voor een Staat, een groep of een persoon het recht inhouden enige activiteit aan de dag  te leggen of enige daad te verrichten met als doel de rechten of vrijheden die in dit Verdrag zijn vermeld teniet te doen of deze verdergaand te beperken dan bij dit Verdrag is voorzien.

Het is tijd dat er niet meer met 2 maten wordt gemeten. Indirecte discriminatie tegen vrouwen met de rechterlijke arm te ondersteunen moet nu afgelopen zijn. Mannen verenigen zich en lobbyen wat af.. en de vrouwen kijken toe. I say: NO LONGER! Here comes change!

Een zeer interessant en uitgebreide analyse die de term “in het belang van het kind” volledig ontleedt, zoals deze staat omschreven in artikel 3 van het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK), heb ik hieronder toegevoegd als link.

De scriptie geschreven door Ismay Zandvliet aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, behandeld vraagstukken en gaat over de concretisering van het rechtsbegrip. Zie hier een uitsnede van een alinea:

Doordat het belang van het kind binnen het recht geen vaste concrete invulling kent, kan de toepassing van dit rechtsbegrip tot verschillende uitkomsten in één bepaalde zaak leiden. Elke uitkomst kan worden gerechtvaardigd door te verwijzen naar het belang van het kind terwijl verschillende rechters in dezelfde zaak tot een andere uitkomst komen over wat in het belang van het kind is.

En:

Kort samenvattend is het belang van het kind: ‘het zich harmonisch kunnen ontwikkelen’. Psychologen en pedagogen gaan uit van een zo gunstig mogelijke ontwikkeling bij de vraag wat het belang van het kind is. Het IVRK is een richtlijn voor de ontwikkeling van het kind waarbij verschillende elementen een rol spelen zoals de mening van het kind, onderwijsbehoeften, zorg etc.

De scriptie bevat ten slotte ook het volledige IVRK.

Klik hier voor de Scriptie IVRK Artikel 3: Belang van het Kind